Đại Dương Xanh | Nhận Thức Ban Đầu – Khơi Gợi Những Ý Nghĩ
Một cái gì đó mới hơn? Hay một phân khúc thị trường mới chưa có ai khai thác? Đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo rồi lại tìm kiếm một dịch vụ mới, mở rộng tính năng đang có của sản phẩm liệu có phải là đại dương xanh và đã thực hiện chiến lược đại dương xanh hay chưa? Bài viết này nằm trong chuỗi các bài viết liên quan đến chủ đề này mà mình hằng ấp ủ. Dĩ nhiên, mỗi ngày sẽ dần hoàn thiện như một cách làm tăng thêm về kho thóc tri thức. Bạn không quá vội vã và mình cũng không quá nôn nóng.
Bản thân mình nghe về điều này cũng nhiều nó nhiều đến độ bản thân mình luôn đặt câu hỏi rằng đó là gì? Và nó hoạt động như thế nào? Cách một doanh nghiệp, công ty có thể tổ chức nó và đưa cổ máy hiện tại của doanh nghiệp thực hiện chiến lược đó.
Chiến lược đại dương xanh là gì?
Khi đa ra những suy tư ấy bổng bản thân mình phải bất giác tìm hiểu về nó như một cách để đặt ra chiến lược cho bản thân các kế hoạch kinh doanh của bản thân. Vì nghiên cứu chiến lược không chỉ là nghiên cứu một công ty lớn hành động mà cũng là cách để một doanh nghiệp nhỏ (SME) tìm thấy con đường để đi chen giữa các khoản hở cực nhỏ của thị trường. Chiến thắng bằng góc nhìn toàn cảnh và thấu hiểu khách hàng thay vì nguồn lực khổng lồ. Xây dựng lợi thế cạnh tranh bằng chính sự đổi mới liên tục và thích nghi với những biến đổi trong hành vi và tâm lý của khách hàng do chính sự thay đổi về vĩ mô và vi mô gây ra.
Một chiến lược đại dương xanh theo tác giả W. Chan Kim thì đó chính là việc bản thân chiến lược đó không còn coi sự cạnh tranh nằm trong chiến lược chung nữa mà vượt lên trên sự cạnh tranh. Thông thường để dành lợi thế tranh một thị trường hoặc toàn bộ bức tranh thị trường, bạn sẽ lựa chọn giữa 3 nhóm chiến lược gồm: Dẫn đạo về chi phí, Sự khác biệt và Tập trung hóa. Cả ba chiến lược này là tổng thể rồi sau đó ta mới đi sau vào chiến lược cấp kinh doanh và cấp chức năng (dĩ nhiên 3 cái mình nói ở trên thì là chiến lược cấp công ty rồi!). Thế nhưng cả ba chiến lược này đều ở mức chỉ là sự đối đầu trong một “ma trận” nơi mà đối thủ và chúng ta là quá rõ ràng. Ta biết họ mạnh hơn ta điều gì và yếu hơn ta điều gì thông qua phân tích SWOT. Thế nhưng nó không đơn giản chỉ có vậy, chúng ta không hẳn là đối đầu nhau trong một thị trường.
Mục tiêu chính của hoạt động kinh doanh là lợi nhuận và dòng tiền. Thế lợi nhuận thì đến từ đâu, xin thưa nó đến từ phía khách hàng. Khách hàng chỉ muốn mua sản phẩm mà họ nghĩ hoặc họ thấy rằng điều đó là cần thiết. Thế nhưng nhu cầu, ham muốn hay ham muốn của khách hàng không phải là ngẫu nhiên. Vì nếu ngẫu nhiên thì tại sao nó lại liên tục sinh ra và mở rộng đến không ngừng như vậy! Hãy xem số lượng các SKU hiện có trên thị trường so với 10 năm trước. Rõ ràng rằng có sự gia tăng lên khủng khiếp. Bản thân các sản phẩm AI hãy các trao lưu công nghệ đều như vậy. Câu hỏi là nhu cầu có trước hay sản phẩm/dịch vụ có trước. Chiến lược của chúng ta nếu chỉ xoay quanh việc cố gắng đáp ứng nhu cầu hiện tại, mong muốn trong một mảng thị trường thì đó mới chỉ là cạnh tranh trong một thị trường đỏ nơi mà các đối thủ sử dụng các điểm mạnh và điểm yếu của nhau để có thể chiến thẳng hay dành lợi thế trước đối thủ trong một thị trường.
Do vậy, một nhà kinh doanh cũng cần có tính thần khởi nghiệp ngay cả khi công ty ông ta đang ở một đỉnh cao của sự hoạt động với sự tăng trưởng và dòng tiền mặt thoải mái. Vì thị trường thì luôn biến đổi, đối thủ luôn thủ sẵn các con bài tẩy, và chẳng biết khi nào họ sẽ tung chiêu cuối cùng cả. Người chiến thắng không phải là người dành chiến thắng từ các cuộc chiến lẻ tẻ mà là chiến thẳng trong một cuộc chiến dài hạn trong một giai đoạn bối cảnh. Nhưng vẫn có sự chuẩn bị cho những thay đổi trong bối cảnh và chuyển biến tiếp theo. Từ đó bạn có thể hiểu rằng chiến lược đại dương xanh chính là việc công ty tìm kiếm khoản trống thị trường chưa biết đến được với các công cụ được trang bị. Tuy nhiên, không phải thị trường nào cũng được mà cần phải có được hai yếu tố trong giai đoạn bao gồm duy trì tốc độ tăng trường và mức lợi nhuận từ thị trường đó cũng đủ cao.
Thực hiện chiến lược đại dương xanh như thế nào? Đó là một quá trình mà bạn cần có cái nhìn tổng thể. Chuỗi bài viết này sẽ lần lượt hướng dẫn bạn từng bước để thực hiện và hoàn thiện chiến lược này. Đầu tiên, bạn và doanh nghiệp của bạn cần xác định được ranh giới để nhận thức rõ hướng đi phía trước. Những ranh giới đó bao gồm:
- #Ranh giới số 1: Nhìn ra ngoài phạm vi của ngành. Điều này có nghĩa là thay vì cố gắng xem sản phẩm hay dịch vụ của bạn đang giải quyết vấn đề gì cho khách hàng. Hãy xem khách hàng có thể sử dụng sản phẩm hay dịch vụ gì để đáp ứng nhu cầu của họ. Hãy nghĩ đến việc viết chữ lên một tờ giấy, bạn xem thử bạn có bao nhiêu cách để thực biến một nội dung từ ý nghĩ thành các ký tự hiện hữu. Bạn có thể chọn bút chì, bút bi đó là ngách văn phòng phẩm. Khách hàng của bạn cũng có thể gõ văn bản trên thiết bị máy tính với các phần mềm soạn thảo văn bản hoặc nhờ AI chuyển giọng nói thành văn bản. Đó chính ranh giới số một khi bạn thấy rằng chỉ một nhu cầu thì có nhiều cách đáp ứng, nghĩa là nhìn vào bản chất của cái nhu cầu, mong muốn đó thay vì chỉ nhìn vào cái cụ thể hóa của điều đó nghĩa là nhìn vào sản phẩm, dịch vụ đã có mặt trên thị trường.
- #Ranh giới số 2: Thị trường luôn rộng mở, nếu chỉ nhìn nhận thị trường như một nhóm khách hàng theo kiểu “đếm cua trong lỗ” có bao nhiêu khách hàng ở độ tuổi này, nghề nghiệp kia. Nghĩa là bạn mới nhìn khách hàng ở mức xem họ theo các yếu tố nhân khẩu học. Khách hàng về thực tế là con người, khi là còn người tất yếu có những nhu cầu có và nhu cầu tiềm ẩn. Tuy nhiên, có một điều bạn cần biết nhu cầu còn có nhu cầu theo sự chuyển dịch công nghệ hoặc bị biến đổi theo chiều hướng mà công nghệ định hướng. Các ông trùng công nghệ và tiêu dùng lớn hiểu rất rõ điều này và họ sẽ tự làm nên xu hướng tiêu dùng và cũng là người chuẩn bị để đón đầu xu hướng tiêu dùng đó. Ngay trước khi chúng ta kịp nhận ra điều đó, đó chính là một trong các nguyên lý của đầu tư mạo hiểm. Chính vì lẽ đó, sau khi bạn đã có được ranh giới số 1 thì bạn cần đặt tiếp ranh giới số 2, với việc xác lập hay xác định lại nhóm khách hàng chiến lược theo phạm vi ngành mà bạn đã nhận thấy.
- #Ranh giới 3: Nhóm khách hàng mà bạn xem xét được chia thành 3 loại bao gồm: khách hàng ngách (nghĩa là khách hàng đang sử dụng sản phẩm của bạn), khách hàng chưa sử dụng sản phẩm của bạn (nhóm này biết đến sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn, thế nhưng họ chưa mua sản phẩm của bạn vì có thể nó không đáp ứng hoặc chưa đáp ứng đủ nhu cầu của họ), nhóm thứ 3 là khách hàng chưa từng sử dụng sản phẩm của bạn (nhóm này là nhóm không hề biết đến sản phẩm của bạn). Cuối cùng, trong ranh giới này sau khi đã phân biệt được được ranh giới một về nhu cầu, ranh giới 2 về nhóm khách hàng chiến lược. Thì bạn cần quan tâm đến các nhóm các đối tượng khách hàng khác. Vì một chiến lược đại dương xanh đúng nghĩa như mình nói ở trên đó là nó cần phải có đủ khả năng tạo ra lợi nhuận và mở rộng.
- #Ranh giới 4: Khi bạn đã biết mình nhắm đến ai nhắm như thế nào thì bạn sẽ hiểu họ cần gì. Khi này bạn cần xác định các dịch vụ sản phẩm bổ sung. Điều này có nghĩa là bạn cần xem xét những gì họ chưa được thõa mãn hoặc “phủ hết” nhu cầu của bản thân họ. Dĩ nhiên, nó nằm ở vùng giao thoa, đôi khi đáp ứng một nhu cầu này lại mở ra một thị trường xanh khác mà bạn không hề biết tới trước đây. Để mình lấy ví dụ cho bạn dễ hình dung: bạn có một sản phẩm là máy tính laptop cá nhân, theo thời gian bạn thấy rằng khách hàng của bạn đều là người dùng văn phòng chỉ có nhu cầu gọn gàn và nhẹ nhành thay vì cấu hình cao. Vì họ chẳng cần ngồi quá lâu ở một nơi mà chỉ cần điều gì đó giúp họ có thể thao tác nhanh chóng ở mọi nơi. Bạn nghĩ đến dòng laptop nhỏ gọn có thể bỏ vừa một cái túi đựng bì thư/bì tài liệu. Như như vậy chưa đủ, nếu như chỉ có một cái màn hình thôi thì sao nhỉ? Thế là bạn sinh ra cái máy tính bản. Nhưng việc gõ trên màn hình lại gây cản trở tầm nhìn và đôi khi nó thật bất tiện vì bám dấu vân tay hoặc chỉ đơn giản là họ không hề thích. Thế là bạn có hai lựa chọn một là bổ sung thêm bàn phím và hai là thêm AI chuyển đổi giọng nói thành văn bản cho họ. Cái nào có thể giúp bạn đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn. Cái này thì có lẽ mình nhường câu trả lời cho bạn. Như vậy, bạn đã hiểu về việc xem xét bổ sung chưa nào. Hãy tưởng tượng nhu cầu, mong muốn như cái cây gốc và bạn cứ việc đáp ứng và nhu cầu bổ sung nó như những nhành cây vậy.
- #Ranh giới 5: Sản phẩm và dịch vụ đôi khi nó không chỉ là vật hữu hình. Nhiều lúc bạn uống một thứ nước gì đó, sẵn sàng chi trả cho một điều gì đó không chỉ bởi giá trị hiện hữu của nó. Mà ở trong đó bạn còn thấy được nhiều tầng cảm xúc của nó. Khi định giá sản phẩm thường đinh giá theo kì vọng của khách hàng và chi phí. Trong cái kỳ vọng đó nếu chỉ tính cho phần lý trí thì nó chưa đầy đủ, vì con người bị chi phối phần lớn hành vi bởi cảm xúc và phi lý trí khi mua hàng. Nên khi nhìn nhận một ngành hành cần xem xét cả yếu tối về mặt cảm xúc khi khách hàng sử dụng sản phẩm, dịch vụ đó. Điều này cũng mở rộng trong yếu tố thời gian trong năm hoặc trong tháng hoặc trong một chu kỳ. Để hiểu rõ hãy lấy ví dụ về những bông hoa: nó là ngành hàng hoa tươi với ngày thường nó chỉ là hoa với lễ tết, 20-11, 20-10 lại gắn với cảm xúc được trân trọng và được yêu thương. Người mua hoa không sử dụng hoa mà chỉ bởi họ thấy được cảm xúc từ phía người nhận, nghĩa là người mua sản phẩm chẳng nhận được gì sau khi chi tiêu khoản chi phí cho sản phẩm đó – đó là nếu bạn chỉ tính với mặt vật chất. Với tinh thần thì đó là một cảm xúc hạnh phúc vì mang điều gì đó cho người mình yêu thương.
Kết
lại qua bài viết bạn đã hiểu chiến lược đại dương xanh là gì. Bạn đã hiểu và phân
biệt bản chất của nó là vượt lên cạnh tranh cũng như các yêu cầu đối với đại dương
xanh là dung lượng thị trưởng đủ lớn và đảm bảo được tốc độ tăng trường nhanh. Cuối
cùng, bạn đã hiểu được 5 ranh giới để nhận thấy của đại dương xanh, 5 ranh giới
này là cách mà bạn thay đổi tư duy nhìn thấy những vùng chưa thấy được của thị trường.
Nhận xét
Đăng nhận xét