Trong thời đại số ngày nay, Internet và mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta, đặc biệt là với các bạn trẻ. Dựa trên nghiên cứu "Tác động của Internet và mạng xã hội đến việc làm của giới trẻ: Một nghiên cứu tổng quan"[1] của các tác giả Phạm Ngọc Tân và Tô Thị Hồng, bài viết này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những ảnh hưởng đa chiều của các nền tảng số đến công việc và định hướng nghề nghiệp của giới trẻ.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bên cạnh những cơ hội rõ rệt, Internet và mạng xã hội cũng mang đến không ít những thách thức mà giới trẻ cần tỉnh táo để nhận diện. Bài báo không chỉ phân tích mặt tích cực, đi đôi với các mặt tiêu cực và ảnh hưởng đến sự phát triển của các bạn trẻ.
 |
| Hình 1. Internet mở ra nhiều kết nối và cơ hội cho người trẻ với nhiều công việc. |
Về mặt tích cực, không thể phủ nhận rằng Internet và mạng xã hội đã tạo ra một cuộc cách mạng trong cách thức tìm kiếm việc làm. Nghiên cứu của TS. Nguyễn Lan Hương [2] được dẫn trong bài báo cho thấy, nếu như trước đây, để xin một công việc, các ứng viên thường phải trực tiếp nộp hồ sơ, thì ngày nay, nhiều nhà tuyển dụng có thể đánh giá và tìm kiếm ứng viên thông qua các thông tin được công khai trên mạng xã hội. Điều này mang lại lợi ích kép. Với nhà tuyển dụng, họ có thể mở rộng phạm vi tìm kiếm nhân sự mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý, đồng thời tiết kiệm được nhiều chi phí. Còn với các bạn trẻ, mạng xã hội trở thành một công cụ đắc lực, mang đến nhiều cơ hội việc làm hơn theo những cách thức đơn giản và thuận tiện hơn rất nhiều. Thậm chí, nhiều người có thể tìm kiếm và nắm bắt nhiều cơ hội việc làm khác nhau chỉ trong cùng một thời điểm.
Không dừng lại ở đó, sự phổ biến của Internet còn tạo điều kiện cho một lối làm việc linh hoạt hơn. Nhiều bạn trẻ có thể sử dụng các ứng dụng trực tuyến để làm việc từ xa, tại nhà, hoặc bất cứ đâu, góp phần nâng cao hiệu quả công việc. Nghiên cứu của Vũ Mạnh Lợi và cộng sự về sinh kế thanh niên vùng ven đô Hà Nội cũng chỉ ra rằng việc tiếp cận thông tin dễ dàng qua Internet giúp nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng sống, từ đó mở ra cho các bạn trẻ nhiều lựa chọn nghề nghiệp và sinh kế hơn trước.
Một xu hướng nổi bật khác được nghiên cứu đề cập chính là việc giới trẻ tận dụng nền tảng Internet và mạng xã hội để khởi nghiệp và kinh doanh trực tuyến. Với lượng người dùng đông đảo và khả năng tương tác cao, mạng xã hội trở thành một công cụ quảng cáo và tiếp thị vô cùng hữu hiệu. Hình thức kinh doanh này giúp tiết kiệm đáng kể các chi phí về mặt bằng, nhân công. Theo TS. Nguyễn Thị Lan Hương và cộng sự, hình thức này đặc biệt phù hợp với các bạn trẻ, những người đang đi học hoặc đang làm nhiều công việc cùng lúc, vì nó cho phép họ linh hoạt sắp xếp thời gian. Một nghiên cứu khác của Lưu Bá Lộc và cộng sự [3] trên sinh viên Trường Đại học Văn Lang cũng cho thấy, đối với nhiều sinh viên, việc bán hàng online không chỉ là cách để kiếm thêm thu nhập mà còn là một trải nghiệm thú vị để rèn luyện kỹ năng giao tiếp, đàm phán và thuyết phục khách hàng – những kỹ năng vô cùng quý giá trong nền kinh tế số.
 |
| Hình 2. Liệu chúng ta (người trẻ) có đang cô đơn khi thế giới có nhiều kết nối hơn hay không? |
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt sáng đầy hứa hẹn, nghiên cứu tổng quan của Phạm Ngọc Tân và Tô Thị Hồng cũng chỉ ra những tác động tiêu cực không thể xem thường. Trái với suy nghĩ của nhiều người, việc tìm kiếm việc làm trực tuyến đôi khi không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Nghiên cứu của Peter Kuhn và Mikal Skuterud [4] cho thấy những người lao động thất nghiệp tìm việc trực tuyến thậm chí có thời gian thất nghiệp kéo dài hơn so với những người sử dụng phương pháp truyền thống. Sự phát triển của các trang web tìm việc dường như không làm giảm tỷ lệ thất nghiệp chung. Hơn nữa, công việc tìm được thông qua Internet thường không cải thiện đáng kể về mặt thu nhập và có thể chỉ là những vị trí tạm thời, tiềm ẩn nhiều rủi ro về sự bất ổn trên thị trường lao động. Khi mà việc tìm kiếm việc làm thuận lợi nhanh hơn, trào lưu chuyển việc khiến cho tính chất gắn bó của người lao động với doanh nghiệp cũng sẽ bị ảnh hưởng. Điều này nay đòi hỏi việc cần thiết là thay đổi không chỉ về phương pháp quản trị cũng như các chính sách đãi ngộ để giữ chân những nhân sự có năng lực, đặc biệt là nhân sự trẻ tài năng.
Một vấn đề nan giải khác là việc sử dụng mạng xã hội có thể khiến giới trẻ sao nhãng khỏi công việc chính. Nghiên cứu của Fatemeh Shakki và cộng sự [5] được thực hiện tại các văn phòng chỉ ra rằng việc sử dụng mạng xã hội trong giờ làm việc dẫn đến ba hậu quả chính: sự thiếu tập trung vào nhiệm vụ, việc quản lý thời gian kém hiệu quả, và sự xa cách với các mối quan hệ thực tế nơi công sở. Thực tế, nhiều bạn trẻ dành quá nhiều thời gian để lướt mạng, chơi game hay tán gẫu, dẫn đến không còn đủ sự chú tâm cần thiết cho công việc.
Đáng chú ý hơn, mạng xã hội còn được chứng minh là có liên quan đến các vấn đề sức khỏe tâm lý nghề nghiệp. Nghiên cứu của Han R và cộng sự [6] phát hiện ra mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội và tình trạng kiệt sức trong công việc, đặc biệt là ở những người có xu hướng so sánh bản thân với người khác. Khi liên tục chứng kiến những hình ảnh thành công hay cuộc sống hào nhoáng của đồng nghiệp trên mạng, áp lực và sự căng thẳng trong công việc có thể gia tăng đáng kể. Một nghiên cứu khác của Noreen Kanwal và cộng sự [7] cũng khẳng định rằng chứng nghiện mạng xã hội là một nhân tố làm trầm trọng thêm tình trạng căng thẳng này.
 |
| Hình 3. Cân bằng bằng cách đặt ra giới hạn và phạm vi cho các hoạt động từ Internet |
Những nghiên cứu này đã cho chúng ta thấy Internet và mạng xã hội tựa như một con dao hai lưỡi. Sự tiện lợi và phát triển của công nghệ mở ra một thế giới cơ hội về việc làm và kinh doanh, nhưng đồng thời cũng ẩn chứa những nguy cơ về sự sao nhãng, bất ổn định và căng thẳng tâm lý. Thách thức đặt ra cho cá nhân của bạn trẻ và cả chính với những người trưởng thành trong sự phát triển của công nghệ. Bản thân chúng ta không phải là từ chối các công cụ và công nghệ này, mà là học cách sử dụng chúng một cách thông minh, chủ động và có chừng mực. Hãy biến chúng thành công cụ đắc lực để phát triển sự nghiệp và phát triển năng lực cá nhân, thay vì để chúng chi phối và gây ra những tác động tiêu cực đến công việc và cuộc sống của chính mình. Hy vọng bài viết này, dựa trên nền tảng nghiên cứu khoa học đáng tin cậy, đã cung cấp cho bạn một cái nhìn cân bằng để từ đó có những lựa chọn sáng suốt trên hành trình lập nghiệp của mình.
Trương Công Lĩnh | 11/04/2026 | Email: conglinhtruong90@gmail.com | Phone: 0905.466.050
Tham Khảo
[1] Han, R., Xu, J., Ge, Y., & Qin, Y. (2020). The impact of social media use on job burnout: The role of social comparison. Frontiers in Public Health, 8, Article 588097. https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.588097
[2] Kanwal, N., Nusrat, A., Ali, K., & Larik, R. S. (2021). Social media connectivity and its effect on job stress among office employees in oil and gas sector Malaysia. SHS Web of Conferences, 124, Article 08006. https://doi.org/10.1051/shsconf/202112408006
[3] Kuhn, P., & Skuterud, M. (2004). Internet job search and unemployment durations. American Economic Review, 94(1), 218–232. https://doi.org/10.1257/000282804322970797
[4] Shakki, F., Afshari, M., & Kazemzadeh, Y. (2019). Negative consequences of using social networks at the workplace from the point of view of the sports and youth departments staff. Annals of Applied Sport Science, 7(3), 41–49. https://doi.org/10.29252/aassjournal.734
[5] Lưu, B. L., Phạm, T. A., & Lâm, T. T. (2022). Tác động của mạng xã hội Facebook đối với sinh viên khoa PR - Trường Đại học Văn Lang [Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Văn Lang].
[6] Phạm, N. T., & Tô, T. H. (2022). Tác động của Internet và mạng xã hội đến việc làm của giới trẻ: Một nghiên cứu tổng quát. Thông tin Khoa học xã hội, 2(470), 22–30.
Nhận xét
Đăng nhận xét