Sự điều chỉnh về Tháp dinh dưỡng mới mang lại những thay đổi tư duy cơ bản trong cách tiếp cận dinh dưỡng. Sự thay đổi này là nhận thức về những thứ chúng ta đưa vào cơ thể mỗi ngày. Chuyện ăn gì không phải là chuyện của các chuyên gia dinh dưỡng, bác sĩ, những bà mẹ. Một trí óc minh mẫn chỉ có thể có trong một cơ thể khỏe mạnh. Dây thần kinh lớn nhất nối từ não bộ đến dạ dày của bạn. Hay nó đơn giản để bạn dễ thuộc đó là “bạn là những gì bạn ăn!”
Nếu bạn nghĩ rằng câu chuyện này chỉ ở riêng nước Mỹ thì có vẻ chưa đủ. Lối sống Tây hóa, hiện đại đã và đang làm những thức ăn chế biến sẵn được sử dụng rộng rãi hơn tại Việt Nam. Chính điều này làm cho các bệnh mãn tính, rối loạn chuyển hóa phổ biến hơn. Bản thân mình là một người đang có hai căn bệnh trong cơ thể gồm trào ngược dạ dày thực quản và gan nhiễm mỡ. Chính những điều này làm mình cực kỳ quan tâm đến các chủ đề sức khỏe và lối sống. Vì sau một thời gian tự điều trị mình tự cảm nhận thấy một điều rằng. Các bệnh mãn tính này đa phần đều đến từ lối sống.
Để chứng minh cho nỗi lo này, mình có cho số liệu này dựa trên tham khảo nghiên cứu về tỷ lệ các bệnh không lây nhiễm (NCDs) tính đến năm 2021 cụ thể như sau: Cao huyết áp tỷ lệ mắc là 28,3%; Đái tháo đường khoản 7% dân số; Đồng thời cả hai bệnh trên là 3,92% dân số. Chú ý tỷ lệ nam giới mắc các bệnh cao hơn nhiều so với nữ giới. Chính lý do tương đồng này, việc Bộ Y Tế Mỹ, Dịch vụ và Con người Mỹ (HHS) cập nhật tháp dinh dưỡng cũng là cách chúng ta tự thay đổi lối sống của riêng mình. Để đảm bảo sự cân bằng trong lối sống. Sau đây là những thay đổi chính của tháp dinh dưỡng mới.
Tại Sao Tháp Dinh Dưỡng Bị “Lật Ngược”?
Nền y tế của Mỹ tiêu tốn đến 90% chi phí cho việc điều trị các căn bệnh mãn tính. Con số này nói lên đều gì, đó là cách người Mỹ ăn uống đang có vấn đề. Nguyên nhân của nó chính là những suy nghĩ, tư duy cũ vẫn được áp dụng cho đến hiện nay. Tàn tích ấy chính là tháp dinh dưỡng hay hướng dẫn dinh dưỡng. Do đó, việc tháp dinh dưỡng bị “lật ngược” cho bản hướng dẫn năm 2025-2026. Đánh dấu một sự thay đổi mang tính lịch sử để đối phó với tình huống khẩn cấp này.
Hình 1. So sánh giữa tháp dinh dưỡng cũ và tháp dinh dưỡng mới.
Điều gì đứng sau sự thay đổi với tư duy về dinh dưỡng. Quyết định này không phải ngẫu nhiên mà nó dựa trên những lý do sau:
Thất bại của mô hình cũ: Trong hơn 40 năm vừa qua, ngũ cốc và carbohydrate là nền tảng của tháp dinh dưỡng cũ. Tuy nhiên, chế độ ăn này hình như được thiết kế phù hợp với một cuộc sống vận động nhiều hơn. Cuộc sống hiện đại khiến con người có lối sống ít vận động hơn điều này dẫn đến một hệ quả tất yếu là có đến 70% người trưởng thành bị thừa cân hoặc béo phì và hơn 1/3 thanh thiếu niên tại Mỹ bị tiểu đường.
Xác định đúng nguyên nhân gây bệnh: Ăn uống và vận động hằng ngày không chỉ là sự thay đổi calo đơn thuần theo đúng đẳng thức Calo In = Calo Out. Các tiếp cận này chưa đầy đủ, chính vì vậy hướng dẫn mới trực tiếp nhắm vào thực phẩm siêu chế biến (UPF). Chính UPF là tác nhân gay ra đến 90% các bệnh mãn tính như béo phì, tiểu đường loại 2 và gan nhiễm mỡ.
Ưu tiêu “Thực phẩm thật” (Real Food): Hướng dẫn mới này quay lại những điều cơ bản, ưu tiên những thực phẩm gốc, giàu chất dinh dưỡng thay vì các loại thực phẩm đóng gói sẵn. Cụ thể, protien được khuyến nghị từ 0,8gram lên mức 1,2-1,6gram trên mỗi kg trọng lượng cơ thể, sự gia tăng protein để cải thiện các quá trình hóa sinh và tác động đến các hormone của cơ thể.
Có thể nói sự thay đổi này là một bước tái thiết lớn nhất trong lịch sử chính sách dinh dưỡng của Mỹ. Làm cơ sở cho các điều chình chế độ ăn uống của mỗi cá nhân và tổ chức.
Các Trụ Cột Của Thực Phẩm Thực
Cách nhìn cũ đối với chất đạm (protein) và chất béo theo mô hình truyền thống của Việt Nam từ năm 1992. Theo đó thì chất đạm là chất dinh dưỡng đa lượng thiết yếu xây dựng và sửa chữa hệ thống mô trong cơ thể. Chất béo đóng vai trò như loại năng lượng cô đặc và hòa tan các loại vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K. Lượng hấp thụ hằng ngày chỉ nên dừng ở 7gram trên mỗi đơn vị thực phẩm đối với protein và 600gram/tháng/người. Theo mô hình này việc tiêu thụ quá nhiều chất béo có thể dẫn đến béo phì và một số vấn đề về tim mạch.
Hình 2. Tháp Dinh dưỡng hợp lý cho người trưởng thành (giai đoạn 2016 - 2020) - Mức tiêu thụ trung bình cho một người trong một ngày. Nguồn: Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế.
Giờ hãy quay sang tháp dinh dưỡng vừa được cập nhật lại. Nó ưu tiên các loại thực phẩm nguyên bản như protein, sữa, rau củ, trái câu, chất béo lành mạnh và ngũ cốc nguyên hạt. Góc nhìn mới này tiết lộ điều mà ai quan tâm đến sức khỏe đều biết đó là: Hãy ăn các loại thực phẩm nuôi dưỡng cơ thể. Thay vì cố đưa tất cả mọi thứ như thể nó là một cái “thùng rác” đầy các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa đầy hóa chất và đường bổ sung.
Khuyến nghị này cũng tăng lượng protein cần hấp thụ mỗi ngày lên mức 1,2-1,6 gram trên mỗi trọng lượng cơ thể (so với mức 0,8 gram như trước đây). Tác dụng có thể thấy rõ với việc cải thiện hệ sinh hóa, hormone và ổn định đường huyết của bạn. Ăn uống không chỉ đơn giản là có gì nạp vào cũng được. Chú ý lựa chọn những thực phẩm chất lượng cao như thịt đỏ, trứng, gia cầm và hải sản tươi.
Đặc biệt, tháp dinh dưỡng mới này là sự thay đổi chính thức về việc xóa bỏ nỗi sợ đối với chất béo và sữa. Đừng sử dụng các loại sữa tách béo nữa, hãy quay lại các loại sữa nguyên kem không đường, một nguồn cung cấp protein và chất béo tự nhiên và dĩ nhiên ngon hơn là loại sữa tách béo nhạt nhẽo rồi. Mùi mỡ bò thơm phứt trong các nồi nước bún bò thì thật tuyệt vời, tháp dinh dưỡng xem mỡ bò cũng là chất béo ngon lành cho cơ thể.
Tuyên Chiến Với Thực Phẩm Siêu Chế Biến (UPF)
Việc thường xuyên đo đường huyết dĩ nhiên là điều “cực chẳng đã”. Nghĩa là chẳng lý do gì mà phải làm điều đó quá thường xuyên như vậy nếu không thực sự cần thiết. Thế thì câu chuyện ở đây là tìm nguyên nhân của việc đó. Vì sao các căn bệnh mãn tính như tiểu đường loại 2, béo phì và gan nhiễm mỡ lại xảy ra. Câu trả lời đã được làm rõ trong tháp dinh dưỡng lần này với việc chỉ ra một cuộc chiến với các loại thực phẩm siêu chế biến (UPF).
Khi tháp dinh dưỡng mới đã xác định tác nhân chính gây ra đến 90% các bệnh mãn tính. Để thêm vũ khí trong cuộc chiến này thì việc trang bị kiến thức để đọc rõ các nhãn thực phẩm. Nào hãy bắt đầu với các loại đường ẩn danh, cái tên nghe có vẻ trinh thám. Nhưng để mình hóa học nó và cụ thể nó ra thành những cái tên như fructose, glucose và maltose. Chúng đều có đuôi là “-ose”. Đặt biệt loại bỏ các loại siro như ngô cao phân tử cũng không hẳn đứng ngoài trong cuộc chiến này. Khi nó cũng là một đối tượng cần phải cảnh giác. Kể các các chất tạo ngọt nhân tạo không chứa dinh dưỡng bao gồm: aspartame, sucralose, saccharin, xylitol và acesulfame K.
Hình 3. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường bổ sung và carbohydrate tinh chế
Thế vị ngọt của tinh bột thì có ngồi ở băng ghế dự bị chứ. Thôi nào! Hãy đưa nó vào cuộc chiến này vì nó cũng là một mục tiêu không thể nào có thể bỏ qua. Khi nó có thể làm chỉ số đường huyết của bạn biến thiên. Như cách nhịp tim của bạn khi đứng cạnh “crush” của bạn vậy. Phụ gia hóa học nữa chứ. Thứ gia vị được sinh ra từ các phòng thí nghiệm với ống nghiệm và những phản ứng hóa học phức tạp. Nào hãy nhắm mục tiêu và đưa chúng. Đưa chúng vào vòng kiểm soát mỗi ngày bằng cách đọc kỹ tên nhãn dinh dưỡng của các loại thực phẩm siêu chế biến.
Không Có Công Thức Dinh Dương Chung Cho Tất Cả
Mỗi giai đoạn trong cuộc đời chúng ta có khẩu vị khác nhau. Nó không phải như cách bạn nghĩ là đến tuổi gia thì thèm cỏ. Kết luận rằng họ chuẩn bị lên “ngắm gà khỏa thân”. Thế thì công thức dinh dưỡng gì cho từng độ tuổi khác nhau?
Cơ thể là một nhà máy tuyệt vời, nó không chỉ hiểu bạn cần gì mà còn tiên đoán được điều gì sắp xảy ra đối với cơ thể để có sự chuẩn bị về mặt dinh dưỡng. Điều này được thể hiện như sau:
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (0-4 tuổi): Ưu tiên sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời (việc sữa bột bị thu hồi do nghi nhiễm độc tố cereuline từ vi khuẩn Bacillus cereus) đã giúp bạn hiểu được rằng việc ưu tiên sử dụng sữa mẹ thực sự mang đến nhiều lợi ích. Từ 6 tháng hãy cho các bé ăn dặm và tuyệt đối không thêm đường. Khuyến cáo này không loại trừ các loại gia vị tổng hợp. Chú ý bổ sung các chất béo tốt cho bé trong giai đoạn này vì đây là giai đoạn phát triển trí não mạnh mẽ.
Thanh thiếu niên (11-18 tuổi): Giờ thì cơ thể các bé đang ở giai đoạn chạy đua tăng trưởng. Thế nên nó cần rất nhiều nhiên liệu như protein, canxi và sắt (đặc biệt đối với cá bé gái). Giai đoạn này cần đặt biệt chú ý tránh xa các loại calo rỗng như nước tăng lực hoặc đồ uống có đường. Đây là nguyên nhân đẩy các bé thẳng đến nguy cơ tiền tiểu đường. Nếu tham khảo các tin thời sự liên quan đến sức khỏe thì bạn chẳng lạ lẫm gì các thông tin liên quan đến việc trẻ hóa các bệnh về thận.
Phụ nữ mang thai và cho con bú: Sự phát triển của thai nhi cần nhiều dinh dưỡng. Do đó cả mẹ cần bổ sung thêm sắt, folate và choline. Nhưng nếu bạn thích ăn cá thì việc hạn chế các loại hải sản ít thủy ngân giàu omega-3 cần được tăng cường nhé.
Người cao tuổi: Không phải có tuổi thì việc ăn gì cũng được. Sống ngắn nhưng chết nhanh thì lại điều không phải dễ thực hiện. Cơ thể khi lớn tuổi tốc độ trao đổi sẽ diễn ra chậm hơn. Điều này có nghĩa là bạn cần ít lượng calo mỗi ngày hơn. Thế nhưng cần đảm bảo được mật độ về dưỡng chất cao hơn, đặc biệt là protein, vitamin B12, canxi và D. Nghĩa là bạn đang chuyển đổi tự lượng sang chất.
Góc Nhìn Của Bác Sĩ Eric Berg
Để có thêm góc nhìn từ một người có chuyên môn. Một nhân vật mà bản thân luôn tìm lời khuyên cho các câu hỏi về dinh dưỡng thì mình xem qua video của bác sĩ Eric Berg. Nếu như bạn chưa biết ông là ai thì ông là bác sĩ khá nổi tiếng trong lĩnh vực sức khỏe, đặc biệt với các chủ đề về dinh dưỡng và chế độ ăn Keto hay healthy Keto và nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting). Vậy thì ông có góc nhìn như thế nào đối với sự thay đổi tháp dinh dưỡng này?
Ông thật sự thể hiện sự phấn khích về sự thay đổi căn bản của tháp dinh dưỡng như loại bỏ việc tiêu thụ quá nhiều ngũ cốc hằng ngày, đồng thời tuyên chiến trực tiếp với các loại thực phẩm siêu chế biến. Việc gia tăng lượng tiêu thụ 1,2gram đến 1,6gram trên mỗi trong lượng cơ thể là lời khuyên hợp lý cho ổn định đường huyết và hỗ trợ các hormone của cơ thể. Tuy nhiên, dưới góc nhìn nội tiết thì nó chưa đi sâu vào vấn đề insulin và nhịn ăn gián đoạn để điều tiết hormone. Thay đổi hay điều chỉnh hormone này là chìa khóa để đảo ngược các bệnh mãn tính. Thế nhưng, các chỉ định y khoa này cần tham khảo ý kiến từ bác sĩ chuyên khoa và chuyên gia dinh dưỡng trước khi áp dụng.
Hành Động Ngay Hôm Nay
Sức khỏe của bạn là do bạn lựa chọn. Đặt dưới góc nhìn dinh dưỡng, khi đã biết nguyên nhân từ những điều bản thân đưa vào cơ thể. Thì làm sao để thay đổi thói quen từ tháp dinh dưỡng mới và các nghiên cứu y khoa này.
Hãy bắt đầu bằng việc tăng cường rau củ và trái cây cho mỗi bữa ăn. Chúng chính là nguồn cung cấp chất sơ và vitamin thiết yếu tuyệt vời cho cơ thể.
Nếu có thể hãy sử dụng các loại protein chất lượng cao. Việc ăn thuần chay có thể giúp bạn hạ thấp mức năng lượng và tư đó giúp cơ thể thấy nhẹ nhành hơn. Tuy nhiên, không nên duy trì nó trong một thời gian dài. Điều đó có thể làm bạn thiếu nhiên liệu tốt để phát triển và tự chữa lành những hư tổn. Chất đạm này chỉ đó chỉ có từ động vật như thịt đỏ, trừng, hải sản và gia cầm.
Chất béo không phải là nguyên nhân của việc thừa cân. Hiểu được nguyên nhân này hãy lựa chọn chất béo thông minh từ sữa nguyên kem, bơ, dầu ô-liu…
Bữa ăn nhanh có thể sử dụng các phương pháp như hấp hay luộc. Việc chế biến các món ăn với phương pháp trên thì thường nhanh hơn. Do đó không có lý do gì bạn sử dụng các thực phẩm siêu chế biến với đầy những gia vị tổng hợp và đặt biệt là rất nhiều muối.
Lời Kết Cho Bạn
Trên là bài viết toàn bộ về việc thay đổi tháp dinh dưỡng của Mỹ. Bài viết cũng là tổng hợp của cá nhân từ nhiều nguồn, cũng như trải nghiệm của bản thân trong quá trình rèn luyện bản thân. Hành trình của bản thân mình cũng còn dài. Mình hi vọng những chia sẻ của mình ở trên giúp bạn cảm thấy một người đồng hành trong quá trình sống khỏe và cải thiện đời sống của bản thân. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ và người có chuyên môn để có lựa chọn dinh dưỡng phù hợp với bản thân mình.
Trương Công Lĩnh | 12/04/2026 | Email: conglinhtruong90@gmail.com | Phone: 09054.466.050
Đại lý chính thức của Saffron Việt Nam tại Thành Phố Đà Nẵng
Tham Khảo
[1] Nguyễn, T. H. (2022). Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học, các yếu tố nguy cơ và giá trị dự báo hội chứng chuyển hóa của người dân tỉnh Thừa Thiên Huế (Luận án Tiến sĩ y học). Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế.
[2] Vu, L. T. H., Bui, Q. T. T., Khuong, L. Q., Tran, B. Q., Lai, T. D., & Hoang, M. V. (2023). Trend of metabolic risk factors among the population aged 25–64 years for non-communicable diseases over time in Vietnam: a time series analysis using national STEPS survey data. BMC Public Health, 23, 2419. doi:10.1186/s12889-023-17383-z.
[3] U.S. Department of Agriculture & U.S. Department of Health and Human Services. (2025). Dietary Guidelines for Americans, 2025-2030 (10th ed.). Retrieved from https://www.dietaryguidelines.gov.
[4] Berg, E. (2025). The new 2025 Dietary Guidelines for Americans: A massive victory [https://youtu.be/oEl1YABvfx0].
[5] VTV24 (2026). Tháp dinh dưỡng mới của Mỹ: Sự đảo chiều về tư duy dinh dưỡng [https://youtu.be/Hl4Y-hbSwl0]
Nhận xét
Đăng nhận xét